Inhoudsopgave

Tijdens de overgang en menopauze verandert er veel in het lichaam van een vrouw. Dit heeft niet alleen invloed op het dagelijks leven, maar ook op seksualiteit. Hoe voelt seks na de overgang? Waarom kan het pijnlijk zijn? En wat kunt u doen om te blijven genieten van intimiteit? Wij zetten de meest gestelde vragen én antwoorden voor u op een rij.

Wat is het verschil tussen de menopauze en de overgang?

De termen menopauze en overgang worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.

De menopauze is een specifiek moment in het leven van een vrouw: het moment waarop u twaalf maanden achter elkaar geen menstruatie heeft gehad. Dit betekent dat uw vruchtbare fase voorbij is. Gemiddeld gebeurt dit rond het 51e levensjaar, al kan dit ook eerder of later zijn.

De overgang is de hele periode vóór én na de menopauze, waarin het lichaam zich aanpast aan veranderende hormoonspiegels. De eerste fase, waarin menstruaties onregelmatiger worden en klachten kunnen ontstaan, duurt gemiddeld vier tot vijf jaar. De periode na de menopauze, waarin de overgangsklachten langzaam afnemen, kan nog twee tot drie jaar duren.

Kortom: de overgang is een proces dat zich over meerdere jaren uitstrekt, terwijl de menopauze een duidelijk moment is; pas na een jaar zonder menstruatie weet u zeker dat u de menopauze heeft bereikt.

Welke veranderingen in uw vagina kunt u verwachten na de menopauze?

Na de menopauze ondergaat uw vagina verschillende veranderingen als gevolg van de afname in oestrogeen. Hier zijn enkele veelvoorkomende veranderingen:

  • Droger en minder elastisch
    De vaginale slijmvliezen worden dunner en produceren minder vocht, wat kan leiden tot droogheid en ongemak tijdens seks.
  • Dunnere en kwetsbaardere huid
    De vaginawand wordt dunner en minder elastisch, waardoor u gevoeliger kunt zijn voor irritaties of kleine scheurtjes.
  • Verminderde doorbloeding
    Dit kan leiden tot minder natuurlijke lubricatie en een verandering in het gevoel bij seks.
  • Verandering in pH-waarde
    De vaginale pH wordt minder zuur, wat kan zorgen voor een verhoogd risico op vaginale infecties of urineweginfecties.
  • Verandering in vorm en grootte
    De vaginale opening kan iets nauwer worden en de vagina zelf kan iets korter of smaller worden als er geen regelmatige penetratie plaatsvindt.
  • Minder seksuele opwinding of gevoeligheid
    Door de afname van bloedtoevoer en hormonen kan de gevoeligheid in het vaginale gebied afnemen.
  • Mogelijke verzakking
    De bekkenbodemspieren kunnen verslappen, waardoor organen zoals de blaas of baarmoeder iets kunnen zakken.

Wanneer worden deze veranderingen echt merkbaar?

Veel van deze veranderingen kunnen al tijdens de overgang (perimenopauze) beginnen, maar ze worden meestal duidelijker na de menopauze. De overgang is een proces dat zich over meerdere jaren uitstrekt, waarin de hormoonspiegels (vooral oestrogeen) geleidelijk dalen. Hierdoor kunt u al eerder veranderingen in uw vagina en seksuele gezondheid opmerken.

Welke veranderingen kunnen al tijdens de overgang optreden?

  • Droger gevoel: U kunt merken dat uw vagina minder vochtig wordt, vooral tijdens seks.
  • Lichtere irritaties: Uw vaginale weefsel wordt dunner en gevoeliger, waardoor u sneller last kunt hebben van jeuk of irritatie.
  • Verandering in afscheiding: De hoeveelheid en textuur van de vaginale afscheiding kan veranderen, soms minder worden of juist dunner aanvoelen.
  • Meer vatbaar voor infecties: Door veranderingen in de pH-waarde kunt u gevoeliger worden voor vaginale schimmelinfecties of bacteriële vaginose.
  • Minder zin in seks: Hormonale schommelingen kunnen invloed hebben op uw seksdrive.

De ernst van deze symptomen verschilt per persoon. Sommige vrouwen merken er nauwelijks iets van tijdens de overgang, terwijl anderen al vroeg in de perimenopauze last krijgen van vaginale droogheid en ongemak.

Waarom hebben zoveel vrouwen tijdens de overgang pijn bij het vrijen?

Pijnlijke seks tijdens de overgang is helaas een veelvoorkomend probleem. En nee, het heeft meestal niets te maken met een gebrek aan zin of opwinding. Zelfs als uw hoofd en hart er helemaal klaar voor zijn, kan het lichaam soms tegenstribbelen.

Hoe komt dat? Het antwoord ligt grotendeels bij de hormonale veranderingen die tijdens en na de overgang plaatsvinden. Oestrogeen neemt af, en dat heeft een flinke impact op de vagina en vulva.

Wat gebeurt er precies?

  • De vaginawand wordt dunner en minder elastisch. Waar de vagina vroeger soepel en rekbaar was, voelt het weefsel nu misschien kwetsbaarder en strakker. Dit kan ongemak of zelfs pijn veroorzaken, vooral tijdens seks.
  • De doorbloeding in het vaginale gebied vermindert. Minder doorbloeding betekent dat de clitoris, schaamlippen en vaginawand trager reageren op opwinding. Ze zwellen minder snel op, waardoor stimulatie anders aanvoelt en mogelijk minder intens is.
  • Vaginale droogte neemt toe en het duurt langer om vochtig te worden. Dit zorgt voor meer wrijving en een droger gevoel bij penetratie en aanraking. Dit kan leiden tot irritatie of een branderig gevoel.

Te snelle stimulatie of penetratie

Het fysieke opwindingsproces verloopt langzamer dan voorheen. Als de vagina, schaamlippen en clitoris nog niet voldoende doorbloed en vochtig zijn, voelt penetratie, maar ook aanrakingen, soms eerder als schuren dan als iets prettigs. Dit kan leiden tot wrijving en irritaties, microscopisch kleine scheurtjes en wondjes die een branderig of stekend gevoel geven, vooral na het vrijen.

Verschil in vagina in rust en opwinding

De afbeelding hierboven toont het verschil tussen een niet-opgewonden en een opgewonden vagina. Na de overgang kan het langer duren voordat de vagina van de rustsituatie naar de opgewonden situatie overgaat. Dit is een normaal gevolg van de hormonale veranderingen.

Vicieuze cirkel van pijn

→ Seks voelt oncomfortabel of pijnlijk.
→ Dit veroorzaakt spanning en angst voor de pijn die verwacht wordt.
→ Door de verwachte pijn worden de bekkenbodemspieren aangespannen.
→ Door de aanspanning ontstaat nog meer wrijving en minder vochtaanmaak.
→ Seks wordt zo nog pijnlijker, waardoor er nog meer angst en spanning ontstaat voor een volgende keer.

Zo ontstaat de vicieuze cirkel van pijn en neemt het verlangen naar seks af.

Het doorbreken van deze cirkel vraagt om meer aandacht voor opwinding, langzaam opgebouwde stimulatie en een benadering die rekening houdt met de behoeften van uw lichaam na de overgang.

Hoe voorkom ik pijnlijke seks?

Wilt u pijnlijke seks voorkomen, dan is het belangrijk om uw lichaam en de veranderingen die de overgang met zich meebrengt te begrijpen en uw seksuele beleving daarop af te stemmen. Dit betekent niet dat seks minder plezierig hoeft te zijn; integendeel! Met de juiste aandacht en aanpassingen kan seks juist diepgaander en intenser worden.
Hieronder volgen 7 tips.

1. Geef uw lichaam de tijd om opgewonden te raken

Na de overgang verloopt de doorbloeding van de schaamlippen, clitoris en vaginawand trager, waardoor het langer kan duren voordat u zich volledig opgewonden voelt. Dit is een natuurlijk proces, geen tekortkoming. Door hier bewust mee om te gaan, maakt u van intimiteit een diepere en bevredigendere ervaring.

Seks is meer dan penetratie

Het idee dat opwinding enkel een voorbereiding is op penetratie doet tekort aan de veelzijdigheid van seksualiteit. Vrijen is een sensuele en lichamelijke ontdekkingstocht, waarbij aanrakingen, geur, geluid en fantasie een belangrijke rol spelen.

  • Neem de tijd voor aanrakingen, strelingen en speelse prikkels.
  • Ontdek wat nu prettig voelt, dit kan anders zijn dan vroeger.
  • Focus op opbouwende spanning in plaats van directe stimulatie.

Tip: Verken samen met uw partner wat u écht prikkelt. Probeer nieuwe vormen van intimiteit, zoals sensuele massage, subtiele aanrakingen, orale seks of fantasierijke spelvormen. Genieten begint bij bewust aanwezig zijn in het moment, zonder haast of verwachtingen.

2. Zorg voor spannende en opwindende seks

Opwinding is een samenspel tussen lichaam en geest. Voor veel vrouwen verandert de manier waarop ze opgewonden raken tijdens en na de overgang. Dit betekent niet dat seks minder plezierig wordt, maar dat de prikkels die u nodig heeft kunnen veranderen.

  • Experimenteer met verschillende prikkels, zowel lichamelijk als mentaal.
  • Creëer een prikkelende sfeer: denk aan een warme kamer, sensuele muziek of geurende oliën.
  • Bespreek uw verlangens en grenzen met uw partner. Samen op ontdekking gaan kan uw seksleven een nieuwe dimensie geven.

Tip: Seks mag spannend blijven! Probeer samen iets nieuws: een erotische massage, een rollenspel of een ander ritme in uw liefdesspel.

3. Stimuleer de doorbloeding van de schaamlippen en clitoris

Door de afname van oestrogeen wordt de bloedtoevoer naar de schaamlippen en clitoris minder vanzelfsprekend. Hierdoor kunnen deze gebieden minder snel opzwellen en gevoeliger of juist minder gevoelig aanvoelen.

  • Zachte massage van de schaamlippen en clitoris kan helpen om de doorbloeding te activeren.
  • Warmte (zoals een warm bad, een verwarmde massageolie of een warme doek) stimuleert de bloedcirculatie.
  • Speeltjes die trillingen of subtiele druk geven kunnen helpen om opwinding op gang te brengen.

Tip: Probeer eens een streelveer of een vibrerende brush om de huid subtiel te prikkelen en de bloedcirculatie te bevorderen.

4. Gebruik een goed glijmiddel of vaginale moisturizer

Een goede vaginale vochtbalans is essentieel voor comfortabele en plezierige seks. Na de overgang kan de vagina droger aanvoelen, vooral in rust. Dit betekent echter niet dat u geen natuurlijke vochtproductie meer heeft, maar het duurt langer voordat deze op gang komt. En soms komt het ook niet op gang.
En wilt u een snelle vrijpartij, of juist een hele lange, dan kan een fijn glijmiddel daar heel goed bij ondersteunen. Bang voor pijn? Dan helpt een glijmiddel ook bij het voorkomen van een vicieuze pijncirkel.

Natuurlijk is een glijmiddel alleen niet de oplossing. Het gaat om de combinatie van aandacht, langere stimulatie, variatie in de seks gecombineerd met een fijn glijmiddel.

Twijfelt u welk glijmiddel het beste bij u past? Doe onze glijmiddeltest en ontdek welk glijmiddel bij uw wensen past.

Huisarts

Bij aanhoudende vaginale droogheid en pijnlijke seks kunt u het beste naar uw huisarts gaan. Als wordt vastgesteld dat de klachten samenhangen met een verlaging van oestrogeen, kan een vaginale oestrogeencrème of zetpillen helpen om de vaginale huid soepeler en elastischer te maken.

5. Verzorg uw intieme zone met aandacht

Sommige dagelijkse gewoontes kunnen vaginale irritatie en droogheid verergeren. Om de natuurlijke balans van uw huid te behouden:

  • Vermijd zeep, geurstoffen of poeders op de vulva.
  • Stop met het gebruik van wasverzachters voor uw ondergoed.
  • Draag geen inlegkruisjes of maandverband als dat niet nodig is.
  • Was met lauw water en een milde, pH-neutrale reiniger indien nodig.
  • Kies ademend katoenen ondergoed om irritatie te voorkomen.

Tip: Heeft u een gevoelige of snel geïrriteerde vaginale huid? Vaginale moisturizers kunnen helpen om de huid soepel en comfortabel te houden.

6. Train uw bekkenbodemspieren

Getrainde bekkenbodemspieren zorgen voor een betere bloedtoevoer naar de vagina en clitoris, verhogen de gevoeligheid, zorgen voor een betere vochtaanmaak, en helpen bij het voorkomen van pijnlijke seks.

  • Kegeloefeningen verbeteren de controle en kracht van de bekkenbodem.
  • Kegelballetjes kunnen helpen om de spieren op een natuurlijke manier sterker te maken.

Tip: Heeft u last van ongemak of verminderd gevoel tijdens seks? Een getrainde bekkenbodem kan het gevoel bij penetratie versterken en het makkelijker maken om een orgasme te bereiken.

7. Regelmatige seksuele activiteit helpt uw vaginale gezondheid

Seks en regelmatige stimulatie zijn niet alleen goed voor uw genot, maar ook voor de gezondheid van uw vaginale weefsel.

  • Het houdt de vagina soepel en voorkomt dat deze nauwer wordt.
  • Het stimuleert de bloedtoevoer, wat helpt tegen droogte en gevoeligheid.
  • Het helpt bij het behouden van de vaginale grootte.

Tip: Zelfs als u niet altijd zin heeft in penetratie, kan een speeltje, massage of zelfstimulatie helpen om de doorbloeding en vaginale soepelheid te behouden.

Pijn is niet normaal – en u hoeft er niet mee te leven

Seks hoort geen pijn te doen. Het vraagt na de overgang soms om aanpassingen en bewuste keuzes, maar het kan nog steeds een heerlijke, opwindende en fijne ervaring zijn. Door uw lichaam te leren kennen, te ontdekken wat voor u werkt en open te blijven voor nieuwe vormen van intimiteit, kan seks juist rijker en diepgaander worden.

Gun uzelf de tijd, experimenteer en ontdek wat nu écht goed voelt. Uw seksualiteit evolueert mee met uw lichaam, en dat is iets moois.

Bij mij werkt glijmiddel niet, en ook opwinding niet. Wat nu?

Dat is een heel belangrijk punt en iets waar veel vrouwen tegenaan lopen. Het is goed dat u dit deelt, want het laat zien dat glijmiddel alleen niet altijd de oplossing is bij pijn tijdens het vrijen na de menopauze. De oorzaak ligt dieper: de dunnere, minder elastische vaginawand en mogelijk een afname in de doorbloeding van het vaginale weefsel.

Wat kunt u doen als glijmiddel niet voldoende helpt?

  1. Lage dosis lokale oestrogeen
    Voor sommige vrouwen kan een lokaal oestrogeen (zoals vaginale crème, tablet of ring) helpen om de vaginawand weer dikker, elastischer en beter doorbloed te maken. Dit werkt anders dan systemische hormoontherapie, omdat het direct op het vaginale weefsel inwerkt. Artsen raden dit vaak aan bij vaginale atrofie (het dunner en minder elastisch worden van de vaginawand).
  2. DHEA of Ospemifeen (niet-hormonale opties)
    • DHEA (prasteron) vaginale zetpillen kunnen helpen bij het verbeteren van de vaginale weefselstructuur en het verminderen van pijn.
    • Ospemifeen is een oraal medicijn dat inwerkt op de oestrogeenreceptoren in het vaginale weefsel, waardoor de vaginawand steviger en soepeler wordt.
  3. Lasertherapie (MonaLisa Touch of CO2-laser)
    Voor sommige vrouwen werkt een behandeling met CO2-lasertherapie, zoals de MonaLisa Touch. Dit stimuleert de collageenproductie in het vaginale weefsel, waardoor het dikker en elastischer wordt. Dit kan een uitkomst zijn als hormonen geen optie zijn of onvoldoende effect hebben.
  4. Bekkenfysiotherapie en vulvaspecialisten
    Soms helpt het om met een gespecialiseerde bekkenbodemtherapeut of vulvaspecialist te praten. Als de spieren rond de vagina te gespannen zijn door pijn (onbewust aanspannen), kan dit de klachten verergeren. Bekkenbodemtherapie kan dan helpen.
  5. Hyaluronzuur en vaginale moisturizers
    Sommige vrouwen hebben baat bij vaginale moisturizers met hyaluronzuur en andere voedende stoffen die de vaginawand helpen hydrateren en versterken. Deze werken anders dan glijmiddel en hebben een langdurig effect op de conditie van het vaginale weefsel.

Waarom wordt hier niet altijd over gesproken?

Veel informatiebronnen blijven hangen bij "glijmiddel en voorspel", terwijl dat voor vrouwen met vaginale atrofie of ernstige pijn simpelweg niet genoeg is. Dit gebrek aan verdieping kan frustrerend zijn en ervoor zorgen dat vrouwen blijven zoeken naar oplossingen die écht werken.

Uw ervaring is waardevol en laat zien dat het gesprek breder moet worden gevoerd. Laat u niet afschepen als een arts of website dit probleem bagatelliseert. Er zijn wél effectieve behandelingen, en u verdient seks zonder pijn.

Wat zijn de meest voorkomende klachten wat seks betreft

  • Orgasme minder intens

    Een orgasme kan als minder intens en explosief worden ervaren, omdat de stuwing en de samentrekkingen die vanuit de geslachtsorganen door het lichaam golven minder hevig en langdurig zijn. Ook kan het moeilijker zijn om een orgasme te krijgen.
  • Minder vocht – Vaginale droogheid

    Seksuele opwinding gaat na de overgang, net als daarvoor, gepaard met het vochtig worden van de vagina. De vagina van de vrouw is na de overgang in "niet-opgewonden situatie" vaak wel droger, en het duurt langer voordat de vagina vochtig genoeg is voor penetratie. Het vochtmechanisme werkt wat langzamer.
    Maar als de dame eenmaal goed opgewonden is, is er geen verschil met de vochtaanmaak van voor de overgang. Na de overgang is de vagina van een vrouw, als ze opgewonden is, dus niet minder vochtig, zoals vaak wordt gedacht.

    Het is wel belangrijk om er nu voor te zorgen dat het lichaam fysiek opgewonden is voorafgaand aan penetratie. In een niet-opgewonden situatie is de vagina van een jonge vrouw altijd wel een beetje vochtig. Een (te) snelle penetratie levert daardoor vaak geen klachten op.
    Na de overgang, als de vagina over het algemeen wat droger is, kan een te snelle penetratie onprettig en zelfs pijnlijk zijn.
    Als de vagina onvoldoende vochtig is kan de huid bij de opening van de vagina geïrriteerd raken door het ‘schuren’ van de penis. Als er vaak gevreeën wordt (met penetratie) zonder voldoende vochtig te zijn gaat het op den duur pijn doen. Dat kan zorgen voor spanning bij het vrijen, wat resulteert in nog meer pijn. Meer over pijn bij vrijen die ontstaan na de overgang kunt u lezen in dit artikel.
  • Pijnlijk

    Doordat de huid wat dunner is, minder goed doorbloedt en minder vochtig kan wrijving of streling van de vagina, de schaamlippen en de clitoris, als de vrouw nog niet opgewonden is, onprettig en zelfs pijnlijk aanvoelen.
    Doordat het lichaam langer de tijd nodig heeft om opgewonden te raken, kunnen te snelle en onhandige aanrakingen rond en in de vagina en clitoris pijnlijk zijn. Datzelfde geldt voor (te) snelle penetratie.

De ernst van deze overgangsklachten verschilt van vrouw tot vrouw, net als het aantal jaren dat een vrouw klachten heeft en het moment waarop de klachten beginnen. Er zijn vrouwen die nauwelijks last hebben van de overgang en geen van bovenstaande klachten herkennen. De meeste vrouwen ondervinden er helaas in meer of mindere mate wel hinder van.

Sinds ik niet meer ongesteld word, is mijn zin in seks minder geworden. Is dat normaal?

Een verminderde zin in seks tijdens de overgang is heel normaal, maar het geldt niet voor iedereen. Sommige vrouwen merken dat hun seksuele verlangen afneemt, terwijl anderen juist meer zin in seks krijgen, andere zin, of geen verandering ervaren.

Er is (nog) geen eenduidige biologische oorzaak voor deze veranderingen gevonden. De afname in seksueel verlangen is vaak het gevolg van een samenspel van fysieke, hormonale, psychologische en relationele factoren. Iedere vrouw, iedere relatie en iedere situatie is uniek, en dus ook de impact op het libido.

Mogelijke oorzaken van minder zin in seks tijdens de overgang en oplossingen

1. Pijn tijdens het vrijen

Oplossing: Een goed glijmiddel, een vaginale moisturizer of een lage dosis oestrogeencrème kunnen helpen. Ook belangrijk: meer aandacht voor stimulatie, opwinding en variatie in seks.

2. Sleur in het seksleven

Het kan ook liggen aan de seks zelf. Misschien is deze in de loop van de tijd in een sleur terecht gekomen en zijn de vrijpartijen al een tijd niet meer opwindend en lekker genoeg om zin te ontwikkelen voor een volgende vrijpartij. In de loop van de tijd ontwikkelt elk paar een bepaalde routine net zoals elke keer hetzelfde eten, kan het na een tijd, hoe lekker ook, tegen gaan staan. Gebrek aan zin kan dus het gevolg zijn van het ontbreken van lekkere seks. Als u seks heeft waarvan u niet opgewonden raakt en niet van klaarkomt, dan wordt het beloningssysteem in uw brein niet gestimuleerd. Als dat vaak gebeurt, gaat uw brein denken: "Seks levert niks op". En zonder positieve prikkels van het brein is het moeilijk zin in seks te krijgen.

Oplossing: Verander iets! Probeer nieuwe vormen van stimulatie, erotische fantasieën of een andere setting. Seks mag spannend en speels blijven.

3. Veranderd zelfbeeld en aantrekkelijkheid

Soms verdwijnt het seksuele verlangen niet door een fysiek probleem, maar door hoe u uzelf of uw partner ziet. Misschien voelt u zich minder aantrekkelijk door lichamelijke veranderingen? Of is uw partner minder aantrekkelijk geworden in uw ogen?

Oplossing: Praat er samen over.

4. Altijd al een laag libido gehad

Voor sommige vrouwen was seks altijd al geen grote behoefte. De overgang kan dan het moment zijn om seksualiteit los te laten, zeker als seks nooit écht plezierig was.

Oplossing: Seks hoeft niet altijd dezelfde rol te spelen. Misschien is het tijd om te ontdekken welke intimiteit en aanrakingen u nog wél fijn vindt.

5. Vermoeidheid en slecht slapen

Een slechte nachtrust door opvliegers en nachtzweten kan leiden tot chronische vermoeidheid, wat direct invloed heeft op uw libido. Minder energie = minder zin in seks en slaapgebrek beïnvloedt het humeur en de hormonale balans.

Oplossing: Zorg voor voldoende rust en ontspanning. Soms helpt het om seks niet als een verplichting te zien, maar als een vorm van ontspanning.

6. Hormonale veranderingen: daling van oestrogeen en progesteron

De afname van oestrogeen en progesteron beïnvloedt de seksuele respons van het lichaam. Lagere oestrogeenspiegels kunnen leiden tot vaginale droogheid, minder doorbloeding en verminderde gevoeligheid. Progesteron beïnvloedt de stemming, wat indirect invloed kan hebben op seksuele interesse.

Oplossing: Bij aanhoudende klachten kan hormoontherapie (oestrogeen of een combinatie met progesteron) helpen. Bespreek dit met uw huisarts.

7. Daling van testosteron

Testosteron is niet alleen een ‘mannelijk hormoon’, het speelt ook een rol in het vrouwelijk libido. Testosteron draagt bij aan seksuele opwinding en gevoeligheid. Sommige vrouwen ervaren na de overgang een duidelijke afname van hun lustgevoelens.

Oplossing: Wilt u uw testosteron op een natuurlijke manier ondersteunen?
Regelmatige seksuele activiteit helpt om testosteronspiegels op peil te houden.
Krachttraining en voldoende slaap kunnen ook bijdragen.
Testosterontherapie is een optie, maar moet onder medische begeleiding gebeuren.

8. Zwakkere bekkenbodemspieren

Na de overgang kunnen de bekkenbodemspieren verslappen, wat invloed heeft op het seksueel genot. Een verzwakte bekkenbodem kan leiden tot minder gevoel tijdens seks. Dit kan de natuurlijke vochtaanmaak verminderen en het moeilijker maken om een orgasme te bereiken. Sommige vrouwen ervaren ongewild urineverlies tijdens het vrijen, wat onzekerheid kan veroorzaken.

Oplossing: Train uw bekkenbodemspieren met Kegeloefeningen of kegelballetjes. Dit verbetert de doorbloeding en het gevoel tijdens seks.

Goede kegelsets

Bekijk alle

Zijn mijn opvliegers de oorzaak van mijn verlies aan interesse in seks?

Ja, opvliegers kunnen zeker bijdragen aan een verminderd seksueel verlangen, maar ze zijn meestal niet de enige oorzaak. Opvliegers komen het vaakst voor in het eerste jaar na de menopauze en kunnen, vooral als ze gepaard gaan met nachtelijk zweten en verstoorde slaap, een grote impact hebben op hoe u zich voelt, zowel fysiek als mentaal.

  • Slecht slapen zorgt voor chronische vermoeidheid, waardoor het lichaam minder energie heeft voor seksuele prikkels.
  • Nachtzweten en temperatuurwisselingen kunnen het comfort en zelfvertrouwen beïnvloeden, waardoor u zich minder sensueel voelt.
  • Een lage algehele levenskwaliteit door overgangsklachten kan ervoor zorgen dat ontspanning en rust prioriteit krijgen boven seks.

Herkenbaar? Dan is het logisch dat uw libido afneemt. Seksualiteit begint immers bij hoe u zich voelt in uw eigen lichaam.

Wat kunt u doen om opvliegers en verlies in verlangen aan te pakken?

1. Verbeter uw slaapkwaliteit

Vermoeidheid is een van de grootste libido-killers. Zorg voor een goede nachtrust door:

  • De slaapkamer koel en goed geventileerd te houden.
  • Cafeïne en alcohol in de avond te vermijden.
  • Een rustgevende avondroutine te ontwikkelen, zoals een warm bad of ontspanningsoefeningen.

Tip: Overweeg ademhalingstechnieken of mindfulness om stress te verminderen en beter te slapen.

2. Ondersteun uw hormoonbalans

Hormoontherapie (HST) met oestrogeen of een combinatie van oestrogeen en progestageen kan helpen tegen opvliegers, nachtzweten en andere overgangsverschijnselen. Voor veel vrouwen kan dit indirect ook het seksueel verlangen verbeteren, simpelweg omdat ze zich beter voelen.

  • Oestrogeen helpt bij het verminderen van opvliegers en het verbeteren van vaginale gezondheid.
  • Testosteron (onder medische begeleiding) kan soms libidoverlies tegengaan.
  • De voordelen van hormoontherapie wegen bij gezonde vrouwen vaak op tegen de risico’s, maar overleg altijd met uw huisarts of specialist.

Belangrijk: Niet iedereen heeft hormoontherapie nodig! Er zijn ook natuurlijke alternatieven en leefstijlaanpassingen die kunnen helpen.

3. Zorg voor regelmatige seksuele activiteit

Hoewel de zin in seks kan afnemen door opvliegers en vermoeidheid, kan seks of zelfstimulatie juist helpen om het verlangen weer aan te wakkeren.

  • Seksuele activiteit bevordert de bloedcirculatie in de vagina en clitoris, wat helpt tegen droogheid en gevoeligheid.
  • Regelmatig genot zorgt voor een boost van oxytocine en endorfines, die ontspannend werken en helpen om stress te verminderen.
  • Kleine prikkels, zoals erotische fantasieën, aanrakingen of speelse stimulatie, kunnen het verlangen weer laten groeien.

Tip: Soms helpt het om seks niet te zien als een ‘moetje’, maar als een moment van ontspanning en verbinding, zelfs als dat begint met alleen aanrakingen of knuffelen.

Ik denk over oestrogeen. Is dat niet gevaarlijk?

Oestrogeentherapie is voor veel vrouwen een effectieve behandeling tegen overgangsklachten, maar net als bij elke medische behandeling zijn er risico’s—afhankelijk van de dosering, de toedieningsvorm en de persoonlijke gezondheidssituatie.

Hogere doseringen oestrogeen, zoals die gebruikt worden om opvliegers en andere systemische overgangsklachten te behandelen, kunnen een licht verhoogd risico met zich meebrengen, vooral bij langdurig gebruik. Wetenschappelijk onderzoek wijst op:

  • Een iets grotere kans op hart- en vaatziekten bij oudere vrouwen, vooral bij vrouwen die na hun 60e met hormoontherapie starten.
  • Een mogelijk verhoogd risico op borstkanker, met name bij langdurig gebruik en bij combinatiepreparaten met progestageen.

Goed om te weten: De risico’s hangen af van leeftijd, gezondheid, levensstijl en de vorm van toediening. Pleisters, crèmes en zetpillen geven vaak een lager risico dan orale tabletten.

Wat zijn de bijwerkingen van oestrogenen?

De bijwerkingen van oestrogenen verschillen per persoon en zijn afhankelijk van de dosering, de vorm van toediening (tablet, pleister, crème, zetpil) en de persoonlijke hormoonbalans. Niet elke vrouw ervaart bijwerkingen, maar het is goed om te weten wat mogelijke effecten kunnen zijn.

Meest voorkomende bijwerkingen

  • Vocht vasthouden → Dit kan leiden tot een opgeblazen gevoel, lichte gewichtstoename of gezwollen handen en voeten.
  • Gevoelige, gespannen of pijnlijke borsten → Dit gebeurt vooral in de eerste maanden van gebruik en trekt vaak vanzelf weg.
  • Hoofdpijn of migraine → Sommige vrouwen merken dat hun hoofdpijn toeneemt, vooral als ze daar gevoelig voor zijn.
  • Misselijkheid → Dit komt vooral voor bij orale oestrogeenpreparaten en verdwijnt meestal na een paar weken.
  • Lichte doorbraakbloedingen → Dit kan voorkomen bij vrouwen die nog niet volledig postmenopauzaal zijn.
  • Veranderingen in stemming → Sommige vrouwen ervaren stemmingswisselingen, terwijl anderen juist een verbetering in hun gemoedstoestand merken.

Minder vaak voorkomende bijwerkingen

  • Toename van pigmentvlekken → Soms kunnen er donkere vlekken op de huid ontstaan, vooral bij blootstelling aan zonlicht.
  • Lichte duizeligheid of vermoeidheid → Vooral bij het starten van een nieuwe dosering.
  • Veranderingen in libido → Dit kan zowel positief als negatief zijn, afhankelijk van hoe uw lichaam op de hormonen reageert.
  • Maagklachten → Bij orale oestrogeenpillen kan een lichte maagirritatie optreden.

Langetermijnrisico’s: Wat zegt de wetenschap?

Er is veel onderzoek gedaan naar de veiligheid van hormoontherapie (HST). Voor de meeste gezonde vrouwen wegen de voordelen op tegen de risico’s, zeker als hormonen worden gebruikt in de laagste effectieve dosis en voor een beperkte periode. Toch is het goed om de mogelijke risico’s te kennen:

  • Een licht verhoogd risico op trombose (vooral bij orale oestrogenen, minder bij pleisters of crèmes).
  • Een mogelijk verhoogd risico op borstkanker bij langdurig gebruik (vooral bij combinatiepreparaten met progestageen).
  • Een lichte stijging van het risico op een beroerte bij vrouwen boven de 60 jaar die met HST starten.

Goed om te weten: Vaginale oestrogeentherapie (zoals crèmes en zetpillen) heeft vrijwel geen invloed op deze risico’s, omdat de hormonen lokaal werken en nauwelijks in de bloedbaan terechtkomen.

Waarom zijn zoveel mensen en artsen bang voor hormoontherapie?

De terughoudendheid rondom hormoontherapie (HST) vindt zijn oorsprong in een Amerikaans onderzoek uit 2002, uitgevoerd door de Women’s Health Initiative (WHI). Dit onderzoek werd destijds breed uitgemeten in de media en veroorzaakte veel onrust bij zowel artsen als patiënten.

Wat concludeerde het WHI-onderzoek?

  • Hormoontherapie zou het risico op borstkanker verhogen.
  • Het zou geen significante verlichting bieden bij overgangsklachten.

Gevolgen: Veel artsen stopten met het voorschrijven van hormonen, farmaceutische bedrijven trokken producten terug en vrouwen vermeden HST uit angst voor gezondheidsrisico’s.

Waarom worden deze conclusies nu in twijfel getrokken?

Jaren later werd het WHI-onderzoek opnieuw geëvalueerd en bleek dat de interpretatie van de resultaten niet accuraat was:

  • De onderzochte vrouwen waren gemiddeld 63 jaar oud, terwijl hormoontherapie meestal rond de menopauze (45-55 jaar) wordt gestart.
  • Er werd een hoge dosering gebruikt, terwijl nu bekend is dat lagere doses veiliger en effectiever zijn.
  • Er was geen onderscheid tussen verschillende vormen van HST—terwijl we nu weten dat bijvoorbeeld pleisters en vaginale crèmes minder risico’s geven dan orale pillen.

Herman Depypere, gynaecoloog aan het UZ Gent en expert in menopauze en hormonale therapie, stelt dat de resultaten van het WHI-onderzoek niet representatief zijn voor de gemiddelde vrouw die HST overweegt.

Wat is de huidige wetenschappelijke visie op hormoontherapie?

De meeste deskundigen zijn het er inmiddels over eens dat hormoontherapie veilig kan worden toegepast, mits op de juiste manier en in de juiste dosering.

Nieuwe inzichten volgens internationale richtlijnen:

  • HST is effectief en veilig voor vrouwen die starten rond de menopauze en gezond zijn.
  • Lage doseringen en transdermale toediening (zoals pleisters) geven minder risico’s dan orale pillen.
  • Vaginale oestrogeencrèmes en zetpillen hebben geen verhoogd risico op borstkanker of hart- en vaatziekten.

HST wordt afgeraden bij bepaalde medische aandoeningen, zoals een voorgeschiedenis van borstkanker, trombose of ernstige leveraandoeningen.
Volgens de NHG-richtlijnen (Nederlandse Huisartsen Genootschap) wordt HST niet aanbevolen voor vrouwen die:

  • Roken.
  • Cholesterolverlagers gebruiken.
  • Last hebben van trombofilie (stollingsproblemen).
  • Ernstige leverfunctiestoornissen of endometriose hebben.

Wat betekent dit voor u?

Als u overweegt hormoontherapie te gebruiken, laat u dan goed informeren.

  • HST is niet gevaarlijk als het correct wordt voorgeschreven en toegepast.
  • De risico’s verschillen per persoon—overleg altijd met uw huisarts of overgangsspecialist.
    Er zijn tegenwoordig overgangspoli’s in diverse ziekenhuizen waar u zonder verwijzing terechtkunt voor advies.

Conclusie: De angst voor hormoontherapie is grotendeels gebaseerd op verouderde en verkeerd geïnterpreteerde onderzoeksresultaten. Tegenwoordig wordt erkend dat HST veel voordelen heeft, mits het op de juiste manier wordt gebruikt. Wilt u weten of HST bij u past? Bespreek uw opties met een arts.

Meer lezen? Bekijk:
🔗 Wetenschappelijk artikel: "Waarom artsen nog steeds twijfelen over HST"
🔗 NHG-richtlijnen over de overgang

Meer goede bronnen:

  • Thuisarts – Deze website, ontwikkeld door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), biedt uitgebreide en actuele informatie over hormoongebruik tijdens de overgang, inclusief mogelijke bijwerkingen en risico’s.
  • RIVM – Het RIVM publiceert rapporten en onderzoeken over de effecten en risico’s van hormoontherapie, evenals de impact op het milieu.
  • Op de website degynaecoloog.nl vindt u informatie over de overgang en hormoontherapie, opgesteld door specialisten.
  • NHG-Standaarden: Deze richtlijnen voor huisartsen bevatten evidence-based informatie over de behandeling van overgangsklachten en het gebruik van hormoontherapie.
  • Kanker.nl: Deze website biedt informatie over hormoontherapie in relatie tot kankerbehandelingen, inclusief bijwerkingen en ervaringen van patiënten.

Is bij vrouwen testosteron ook belangrijk? Of speelt het geen enkele rol?

Ja, testosteron speelt een essentiële rol in het vrouwelijk lichaam. Hoewel het vaak als een ‘mannelijk’ hormoon wordt beschouwd, is het ook bij vrouwen van invloed op seksueel verlangen, spiermassa, botdichtheid, vetverbranding en zelfvertrouwen.

Wat doet testosteron bij vrouwen?

Seksueel verlangen en opwinding → Testosteron speelt een sleutelrol in libido en seksuele gevoeligheid.
Sterke botten en spieren → Testosteron helpt botverlies en spierafbraak te verminderen, wat belangrijk is na de overgang.
Vetstofwisseling → Het ondersteunt een gezond vetpercentage en voorkomt overmatige vetopslag.
Energie en zelfvertrouwen → Lage testosteronspiegels kunnen bijdragen aan vermoeidheid en een verminderd gevoel van vitaliteit.

Wat gebeurt er met testosteron tijdens en na de overgang?

Na de overgang blijft testosteron nog steeds geproduceerd worden door de eierstokken en bijnieren, maar in lagere hoeveelheden. Door een toename van vetmassa kan het effect van testosteron verder afnemen.

Interessant: Omdat ook de productie van oestrogeen daalt, ontstaat er een relatief hogere testosteronspiegel in verhouding tot oestrogeen. Volgens sommige onderzoeken zouden vrouwen hierdoor minstens net zo gevoelig kunnen zijn voor seksuele prikkels als vóór de overgang—hoewel de meningen hierover verschillen.

Testosteron en verlangen na de menopauze: werkt het echt?

Sommige vrouwen ervaren na de overgang een sterke afname in seksueel verlangen, terwijl anderen nauwelijks verandering merken. Testosteron wordt soms gebruikt als behandeling voor vrouwen met een aanzienlijk libidoverlies.

Wetenschappelijk onderzoek
Voor sommige vrouwen helpt testosterontherapie om hun libido en seksuele respons te herstellen. Anderen ervaren weinig tot geen effect.

Belangrijk: Testosterontherapie voor vrouwen is nog onderwerp van onderzoek en wordt niet standaard voorgeschreven. Het moet onder medische begeleiding worden gebruikt, omdat een te hoge dosering bijwerkingen kan veroorzaken, zoals acne, overmatige haargroei of stemverandering.

Kunt u zelf zorgen voor meer testosteron?

Ja! Er zijn manieren om uw testosteron op een natuurlijke manier te ondersteunen:

  • Regelmatige seksuele activiteit → Seks en zelfstimulatie helpen bij het op peil houden van testosteron.
  • Krachttraining → Spieropbouw stimuleert de natuurlijke testosteronproductie.
  • Voldoende slaap → Slechte slaap verlaagt de testosteronspiegels.
  • Gezonde voeding → Magnesium, zink en vitamine D spelen een rol bij de aanmaak van testosteron.
  • Stressvermindering → Chronische stress verhoogt cortisol, wat de productie van testosteron kan remmen.

Testosteron is ook voor vrouwen een belangrijk hormoon. Hoewel de meningen verschillen over de impact ervan op libido na de overgang, kan een evenwichtige testosteronspiegel bijdragen aan een gezond seksleven, meer energie en een sterk lichaam. Overweegt u testosterontherapie? Bespreek dit dan altijd met uw arts.

Mijn verlangen is dramatisch gedaald na de menopauze. Is testosteroncrème een oplossing?

Testosterontherapie wordt soms ingezet voor vrouwen met een sterk verminderd verlangen na de menopauze, maar de wetenschappelijke resultaten zijn wisselend.

Wat zeggen de studies?

  • Sommige onderzoeken tonen aan dat een lage dosis testosteron seksuele interesse en activiteit kan verhogen bij postmenopauzale vrouwen.
  • Andere studies laten zien dat de resultaten nauwelijks beter zijn dan een placebo, dat wil zeggen dat vrouwen die een crème zonder actieve testosteron gebruikten, soms evenveel verbetering ervoeren.

Kortom: Het kan voor sommige vrouwen werken, maar het is geen gegarandeerde oplossing.

Is testosteroncrème veilig?

Voor zover bekend lijkt een kortdurende behandeling (tot ongeveer 6 maanden) veilig te zijn. Echter, over langdurig gebruik is nog te weinig bekend, vooral wat betreft mogelijke bijwerkingen zoals:

  • Verhoogd risico op borstkanker of hart- en vaatziekten → Onderzoek loopt nog, maar er is onvoldoende lange termijn informatie.
  • Huidreacties → Sommige vrouwen ervaren irritatie of ongewenste haargroei op de plek waar de crème wordt aangebracht.
  • Mogelijke stemverandering, acne of overmatige haargroei → Dit komt vooral voor bij te hoge doseringen.

Belangrijk: In Nederland wordt testosteroncrème niet standaard voorgeschreven aan vrouwen, omdat de effectiviteit nog niet overtuigend is aangetoond.

Wat zijn alternatieven als testosteron niet werkt of niet geschikt is?

  • Regelmatige seksuele activiteit → Dit stimuleert de natuurlijke hormoonproductie en doorbloeding.
  • Bekkenbodemtraining → Een sterke bekkenbodem verbetert de gevoeligheid en doorbloeding in het genitale gebied.
  • Gezonde voeding en beweging → Magnesium, zink, vitamine D en krachttraining ondersteunen de testosteronproductie.
  • Seksuele prikkels en fantasieën → Het libido is ook mentaal—experimenteren met nieuwe vormen van stimulatie kan helpen.
  • Oestrogeentherapie → Als vaginale droogheid of pijn de oorzaak is, kan een lokale oestrogeencrème soms al een groot verschil maken.

Conclusie: Testosteroncrème kan voor sommige vrouwen helpen, maar het is geen wondermiddel en wordt nog niet breed aanbevolen. Bespreek met uw arts of het voor u geschikt is en overweeg andere natuurlijke of hormonale opties.

Krijg ik ooit mijn zin in seks weer terug?

Ja, het verlies van seksueel verlangen na de menopauze is niet per se blijvend. Libido is een dynamisch iets dat wordt beïnvloed door hormonale, fysieke, psychologische en relationele factoren. Veel vrouwen ervaren na verloop van tijd een herstel of herdefiniëring van hun seksuele verlangens—soms spontaan, soms met wat bewuste aandacht en aanpassingen.

Het goede nieuws: Zin in seks is niet iets dat u ‘kwijt’ bent. Het kan veranderen, opnieuw vorm krijgen en op nieuwe manieren aangewakkerd worden.

Fijne producten voor genieten van seks tijdens de overgang

Bekijk alle

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de overgang en de menopauze?

De menopauze is het specifieke moment waarop u twaalf maanden achter elkaar geen menstruatie heeft gehad. De overgang is de hele periode eromheen, inclusief de jaren vóór en na de menopauze, waarin uw lichaam zich aanpast aan veranderende hormoonspiegels. De overgang duurt gemiddeld vier tot acht jaar.

Waarom heb ik pijn bij het vrijen sinds de overgang?

Door de afname van oestrogeen wordt de vaginawand dunner, minder elastisch en droger. De doorbloeding vermindert, waardoor het langer duurt voordat u opgewonden raakt. Te snelle penetratie zonder voldoende opwinding kan leiden tot wrijving, irritatie en pijn. Een goed glijmiddel en meer aandacht voor voorspel kunnen helpen.

Helpt een glijmiddel tegen droogheid na de menopauze?

Ja, een glijmiddel kan direct verlichting bieden bij vaginale droogheid tijdens seks. Het vermindert wrijving en voorkomt irritatie. Voor langdurig comfort kunt u ook een vaginale moisturizer overwegen. Bij aanhoudende klachten kan uw huisarts een lokale oestrogeencrème voorschrijven.

Is het normaal dat mijn zin in seks minder is geworden na de overgang?

Ja, een verminderd seksueel verlangen tijdens de overgang is heel normaal en komt bij veel vrouwen voor. Het kan het gevolg zijn van hormonale veranderingen, vermoeidheid, pijn bij het vrijen of veranderingen in de relatie. Het is geen definitief verlies en er zijn verschillende manieren om uw verlangen weer aan te wakkeren.

Is hormoontherapie (oestrogeen) gevaarlijk?

Hormoontherapie is voor de meeste gezonde vrouwen veilig als het correct wordt voorgeschreven. Eerdere zorgen waren gebaseerd op verouderd onderzoek. Lage doseringen en toediening via pleisters of crèmes geven minder risico's dan orale tabletten. Vaginale oestrogeencrèmes hebben vrijwel geen systemische risico's. Overleg altijd met uw huisarts.

Speelt testosteron een rol bij het vrouwelijk libido?

Ja, testosteron speelt een belangrijke rol bij seksueel verlangen, opwinding en gevoeligheid bij vrouwen. Na de overgang daalt de testosteronspiegel, wat kan bijdragen aan verminderd verlangen. U kunt testosteron op natuurlijke wijze ondersteunen door regelmatige seksuele activiteit, krachttraining, voldoende slaap en gezonde voeding.

Wat kan ik doen als glijmiddel niet voldoende helpt tegen pijn?

Als glijmiddel onvoldoende helpt, zijn er andere opties zoals lokale oestrogeencrème, DHEA-zetpillen, lasertherapie of bekkenfysiotherapie. Vaginale moisturizers met hyaluronzuur kunnen de conditie van het vaginale weefsel langdurig verbeteren. Laat u niet afschepen en bespreek deze opties met uw huisarts.

Krijg ik ooit mijn zin in seks weer terug?

Ja, het verlies van seksueel verlangen na de menopauze is niet per se blijvend. Libido wordt beïnvloed door hormonale, fysieke, psychologische en relationele factoren. Veel vrouwen ervaren na verloop van tijd een herstel of herdefiniëring van hun seksuele verlangens, soms spontaan, soms met bewuste aandacht en aanpassingen.

2 reactions

Hallo,
Waarom zie je er tegen op om hierover te praten?

Groeten,
Alain

Anoniem

Ik herken het stuk over verlies aan libido. Toen we net getrouwd waren hadden wij een goed seksleven en ook toen er kinderen kwamen vree ik graag met mijn man. Hij was knap, kwam thuis in pak en was 1 brok mannelijkheid. Ik had vaak zin om met hem te vrijen. De laatste jaren werd dat steeds minder. Ik dacht dat het kwam door de overgang. Ik dacht dat daardoor mij libido verdwenen was. Maar ik ben een half haar geleden gaan tennissen en in mijn les zit een hele aantrekkelijke man. Ik voelde me weer sexy en voelde de seksuele energie weer stromen. Ik fantaseer over seks met hem. Mijn libido was niet verdwenen maar had zich verstopt. Met de man van de tennisclub durf ik trouwens niks te beginnen, ik weet niet eens wat hij voelt, al flirt hij wel altijd.
Toen wist ik dat mijn libido niet verdwenen was maar wel met mijn man, en begon ik daarover te na te denken.
Mijn man (van wie ik wel veel hou) werkt (al voor de Corona) thuis, is wat kilootjes aangekomen en loopt vaak rond in een versleten jogging broek. Hij ruikt ook vaak niet meer zo lekker naar aftershave. Seks is al jaren hetzelfde en ik word er moeilijk opgewonden van. Na de overgang worden te snelle aanrakingen op mijn clitoris zelfs heel irritant en ga ik me ergeren aan de snelheid van zijn handelingen. Als op een soort automatische piloot handelt hij. Ook ikzelf heb de laatste jaren niet veel moeite gedaan om het leuker te maken eerlijk gezegd. Ik weet dat ik met hem hierover moet praten maar zie er enorm tegenop. Maar zo nog jaren doorgaan wil ik ook niet.

Anoniem

Place comment

Note: Comments must be approved before they are published.

Gerelateerde berichten