(Seks)leven na hartinfarct
Een hartinfarct hoeft niet meteen het einde van uw seksleven te betekenen. Maar het is begrijpelijk dat het daar even op lijkt.
Veel mensen hebben de eerste tijd na hun hartinfarct weinig belangstelling voor seks. Een hartaanval krijgen is ook niet niks. De plotselinge confrontatie met de eindigheid van het leven en het feit dat uw lichaam u van het ene op het andere moment in de steek kan laten, maakt iemand kwetsbaar. Na zo'n indringende gebeurtenis moeten mensen niet alleen fysiek revalideren, maar ook emotioneel. Dat de zin in seks dan een tijdje op de achtergrond raakt, is niet meer dan normaal.
Na een poosje verandert dat vaak. Dan speelt met name de vraag: is het wel verantwoord? Vraagt vrijen niet te veel inspanning? Dat zorgen maken is begrijpelijk, maar vaak niet nodig. Men hanteert als vuistregel: als u na een hartinfarct zonder buiten adem te raken twee trappen kunt oplopen, kunt tuinieren of het bed kunt opmaken, is er medisch gezien geen bezwaar tegen vrijen.
Angst voor seks na een hartinfarct
Natuurlijk is er de angst die eerst overwonnen moet worden om echt te kunnen genieten van intimiteit. Dat gaat niet bij iedereen even gemakkelijk. Het kan even duren voordat er weer genoeg vertrouwen in het hart is en er niet meer aan gedacht wordt tijdens het vrijen. En dat geldt niet alleen voor degene die een hartaanval heeft gehad, maar ook voor de partner.
Het komt voor dat mensen met hartziekten last hebben van hartkloppingen, pijn op de borst en benauwdheid tijdens het vrijen. Dit kan voorkomen worden door houdingen te vermijden waar u moe of kortademig van wordt. Maar laat de angst voor een hartaanval u niet tegenhouden: slechts 0,9% van het totaal aantal hartaanvallen zou volgens onderzoek voorkomen tijdens het vrijen.
Helemaal irrationeel is die angst trouwens niet. Mensen met hartproblemen hebben statistisch gezien inderdaad een verhoogd risico om een hartaanval te krijgen door seks — maar het blijft een heel klein risico. Voor mensen zonder hartproblemen is de kans ongeveer één op een miljoen. Met hartproblemen is dat één op honderdduizend. Duidelijk veel hoger dus, maar nog altijd heel laag.
Emotionele impact: somberheid en angst
De emotionele klap van een hartinfarct wordt vaak onderschat — zowel door de patiënt zelf als door de omgeving. Eén op de tien mensen is na een hartaanval langere tijd somber, en twee op de tien zijn lange tijd angstig. Volgens de Hartstichting ontwikkelt 15 tot 20% van de hartpatiënten een depressie in de maanden na het infarct. Dat is uiteraard niet bevorderlijk voor de zin in seks en de seksuele opwinding.
Schaamte speelt daarbij vaak een grote rol — vooral bij mannen. Het gevoel dat u 'niet meer de oude bent', dat uw lichaam u heeft laten vallen, dat u uw partner niet meer kunt geven wat u vroeger gaf. Die gevoelens zijn begrijpelijk, maar het is belangrijk om ze niet voor uzelf te houden.
Voor partners is dit een moeilijke periode. U ziet iemand van wie u houdt worstelen, maar elke toenadering voelt als een risico. Die dynamiek kan een kloof creëren die, als er niet over gepraat wordt, steeds groter wordt. Lees ook ons artikel over geen zin in seks bij mannen — de oorzaken die daar beschreven worden, spelen na een hartinfarct vaak een versterkte rol.
Invloed van medicijnen op uw seksleven
Sommige medicijnen voor hartproblemen kunnen het vrijen moeilijk of onmogelijk maken. Met name bloeddrukverlagende medicijnen zoals bètablokkers, maar ook kalmerende middelen, antidepressiva en slaapmiddelen, kunnen bij mannen erectieproblemen veroorzaken en bij vrouwen een droge vagina.
Aarzel niet om dit bij uw arts ter sprake te brengen. Misschien kan hij of zij andere medicijnen voorschrijven met minder bijwerkingen op dat gebied. Ook een lagere dosis kan al een mogelijke oplossing zijn. Het verdwijnen van seksuele verlangens kan eveneens door medicijnen worden veroorzaakt — ook dat is goed te bespreken met uw arts.
Meer hierover leest u in ons artikel over de invloed van antidepressiva op het seksleven.
Het vermijden van intimiteit
Als u geen zin heeft in seks of als vrijen niet vanzelf gaat, kan de neiging ontstaan om het onderwerp te ontwijken en situaties te vermijden die tot seks zouden kunnen leiden. Een partner kan daar erg verdrietig en misschien ook kwaad over worden. Hij of zij wéét immers niet dat u gewoon niet kunt.
Vooral als u voor uw hartinfarct wel regelmatig seks had, kan uw partner zich afgewezen voelen. Het kan ook zijn dat uw partner zich een beetje schaamt dat hij of zij zin heeft in seks en bang is u daarmee emotioneel of lichamelijk te belasten.
Uit de reacties op dit artikel:
„Mijn man negeert mij en toont totaal geen interesse meer in mij. Ik heb hierover met hem geprobeerd te praten, maar ik krijg alleen maar een kwade en emotieloze reactie terug. Zo ken ik hem helemaal niet — hij was daarvoor een heel andere man."
— Anonieme lezer
Dit soort situaties komt vaker voor dan u denkt. En ze zijn op te lossen — als er over gepraat wordt.
Praten en samen oplossingen zoeken
Het is belangrijk dat u probeert ook hierover met elkaar te praten. Er kan dan samen naar oplossingen worden gezocht. Bijvoorbeeld om langzaam te beginnen met een andere manier van vrijen. Dat vraagt wel om wat creativiteit en aanpassing.
Begin bijvoorbeeld met wederzijdse strelingen en masturbatie — met andere woorden: vrijen zonder penetratie. Bouw ook uw inspanning geleidelijk op en plan de seksuele momenten op een tijdstip dat uw hart niet al belast is door andere activiteiten. Liever niet net na een maaltijd of een flinke wandeling. Overweegt u het gebruik van Viagra of een soortgelijk middel, doe dat dan altijd in overleg met uw cardioloog.
„We bespraken het uiteindelijk en gingen samen op zoek naar andere manieren van vrijen. Niet meer alleen rechttoe-rechtaan, maar ook allerlei andere dingen waar we eerder nooit aan gedacht hadden of die zelfs nieuw voor ons waren. Die ook — in elk geval in mijn hoofd — minder belastend waren voor mijn hart. En eerlijk gezegd ging er een wereld voor ons open. Onze generatie heeft dan wel de seksuele revolutie meegemaakt, wij kwamen uit een klein dorp, dus veel was aan ons voorbijgegaan. Nu konden we dat goedmaken. Misschien kun je wel zeggen dat ons seksleven een nieuwe dimensie kreeg."
— Pim, 61 jaar
Het verhaal van Pim laat zien wat er mogelijk is als u samen het gesprek durft aan te gaan. Meer inspiratie vindt u in ons artikel 18 tips voor een gepassioneerder seksleven.
Wanneer seks beter vermeden kan worden
Artsen raden seks niet snel af — vaak is het alleen maar gezond. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het bedrijven van de liefde de kans op een hartaanval zelfs verkleint. Toch zijn er situaties te bedenken waarin het beter vermeden kan worden:
Bij een erg onregelmatige hartslag, een recent hartinfarct (in de eerste weken), een ernstige aantasting van de hartspier of hartkleppen, een oncontroleerbare hoge bloeddruk, of een instabiele hartkramp (angina pectoris). Voelt u zich ongerust, bespreek dit dan altijd met uw cardioloog.
Praktische tips voor veilig vrijen na een hartinfarct
Een paar concrete handvatten die het makkelijker maken:
Kies het juiste moment. Vrij op een moment dat u uitgerust bent. Vermijd seks direct na een zware maaltijd, na alcoholgebruik of na flinke lichamelijke inspanning. 's Ochtends na een goede nachtrust is voor veel hartpatiënten het beste moment.
Bouw langzaam op. Begin met strelen en knuffelen. Laat uw lichaam wennen aan het idee van intimiteit voordat u verdergaat. Er is geen haast.
Kies ontspannen houdingen. Houdingen waarbij u op uw zij ligt of waarbij uw partner bovenop zit, vergen minder inspanning dan wanneer u zelf bovenop ligt. Luister naar uw lichaam: als u buiten adem raakt, neem dan even rust.
Viagra en soortgelijke middelen. PDE5-remmers zoals sildenafil (Viagra) kunnen helpen bij erectieproblemen, maar mogen nooit gecombineerd worden met nitraten (zoals nitroglycerine). Dit kan een levensgevaarlijke bloeddrukdaling veroorzaken. Gebruik deze middelen altijd in overleg met uw cardioloog.
Vermijd extreme temperaturen. Vrijen in een erg warme ruimte, sauna of na een koud bad legt extra druk op uw hart.
En het allerbelangrijkste: de verandering van uw seksualiteit na uw 45ste is een normaal proces. Een hartinfarct versnelt sommige van die veranderingen, maar het hoeft niet het einde te zijn van een bevredigend intiem leven.
Hulp en informatie
Nederlandse Hartstichting — Informatie over leven met een hartaandoening. Telefoon: (070) 315 55 55.
Harteraad (voorheen Hart & Vaatgroep) — Lotgenotencontact, leefstijladvies en praktische ondersteuning voor hartpatiënten. Telefoon: 088 111 16 61.
Uw cardioloog of huisarts — Aarzel niet om vragen over seksualiteit te stellen. Het is een normaal onderdeel van uw herstel en artsen zijn er ervaren mee.
Bronnen
- Nederlandse Hartstichting. Informatie over seksualiteit na een hartaandoening. Hartstichting.nl
- Harteraad (voorheen Hart & Vaatgroep). Patiëntenorganisatie voor hart- en vaatziekten. Harteraad.nl
- Levine, G.N. et al. (2012). Sexual Activity and Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation, 125(8), 1058–1072.
Veelgestelde Vragen
Hoe lang moet u wachten met seks na een hartinfarct?
Er is geen vaste wachttijd. De vuistregel is: als u zonder klachten twee trappen kunt oplopen, kunt tuinieren of het bed kunt opmaken, is er medisch gezien geen bezwaar tegen vrijen. Bespreek het altijd met uw cardioloog, zeker in de eerste weken na het infarct.
Kan seks een nieuwe hartaanval veroorzaken?
Het risico is zeer klein. Slechts 0,9% van alle hartaanvallen treedt op tijdens seksuele activiteit. Voor mensen met een hartaandoening is het risico iets verhoogd (ongeveer 1 op 100.000), maar nog altijd heel laag. Regelmatig vrijen verkleint het risico juist.
Welke medicijnen beïnvloeden het seksleven na een hartinfarct?
Met name bètablokkers en andere bloeddrukverlagende medicijnen kunnen erectieproblemen bij mannen en vaginale droogheid bij vrouwen veroorzaken. Ook antidepressiva, kalmerende middelen en slaapmiddelen kunnen het seksueel verlangen verminderen. Bespreek bijwerkingen altijd met uw arts.
Mag u Viagra gebruiken na een hartaanval?
Viagra (sildenafil) en soortgelijke PDE5-remmers kunnen helpen bij erectieproblemen, maar mogen nooit gecombineerd worden met nitraten zoals nitroglycerine. Dit kan een levensgevaarlijke bloeddrukdaling veroorzaken. Gebruik deze middelen altijd uitsluitend in overleg met uw cardioloog.
Hoe weet u of u fit genoeg bent voor seks na een hartinfarct?
De twee-trappen-test is een gangbare vuistregel: als u zonder buiten adem te raken of pijn op de borst twee trappen kunt oplopen, bent u waarschijnlijk fit genoeg voor seks. Uw cardioloog kan ook een inspanningstest doen om uw belastbaarheid objectief te meten.
Wat doet u als uw partner geen zin meer heeft na een hartinfarct?
Verminderd seksueel verlangen na een hartinfarct is heel normaal en komt bij zowel mannen als vrouwen voor. Het kan veroorzaakt worden door angst, somberheid of medicijnen. Het belangrijkste is om er samen over te praten. Overweeg ook professionele hulp als de situatie aanhoudt.
Welke standjes zijn het minst belastend voor het hart?
Houdingen waarbij u op uw zij ligt of waarbij uw partner bovenop zit, vergen minder inspanning. Vermijd houdingen waarbij u langdurig uw armen moet strekken of uw eigen gewicht moet dragen. Luister naar uw lichaam: als u buiten adem raakt, neem dan even rust.
Bij wie kunt u terecht met vragen over seks na een hartaanval?
Uw cardioloog of huisarts is het eerste aanspreekpunt. Daarnaast biedt de Nederlandse Hartstichting informatie via hartstichting.nl en telefonisch via (070) 315 55 55. Harteraad (voorheen Hart en Vaatgroep) biedt lotgenotencontact via harteraad.nl of 088 111 16 61.
2 reactions
Mijn man negeert mij en toont totaal geen interesse meer in mij. Ik heb hier over met hem geprobeerd te praten maar ik krijg alleen maar een kwade en emotieloze reactie terug. Zo ken ik hem helemaal niet, hij was daarvoor een heel andere man. Het lijkt wel of ie alles op het spel wil zetten. Hij is alleen nog maar met zichzelf bezig. Ik weet niet hoe ik hier mee om moet gaan.
Mijn man negeert mij en toont totaal geen interesse meer in mij. Ik heb hier over met hem geprobeerd te praten maar ik krijg alleen maar een kwade en emotieloze reactie terug. Zo ken ik hem helemaal niet, hij was daarvoor een heel andere man. Het lijkt wel of ie alles op het spel wil zetten. Hij is alleen nog maar met zichzelf bezig. Ik weet niet hoe ik hier mee om moet gaan.