Bent u onzeker geworden omdat de zin in seks ineens verdwenen is, terwijl u daar eerder geen problemen mee had? Of is het krijgen van een erectie ineens een stuk moeilijker? Wanneer u last heeft van een verlaagd libido of te kampen heeft met een erectiestoornis bent u waarschijnlijk hard op zoek naar de oorzaak. Stress, prestatiedruk of een afnemend testosterongehalte zijn bekende boosdoeners. Maar er is nog een veel voorkomende oorzaak die vaak over het hoofd wordt gezien: uw medicijnkast.

Naar schatting wordt 25% van alle erectiestoornissen (mede) veroorzaakt door medicijngebruik. In dit artikel bespreken wij per medicijncategorie welke middelen invloed kunnen hebben op uw erectie en libido en wat u eraan kunt doen.

Let op deze gids bevat een hoop termen en moeilijke woorden. In de inhoudsopgave kunt u snel naar het voor u relevante medicijn.

Gebruikt u antidepressiva? Dan verwijzen wij u naar onze uitgebreide gids over antidepressiva en erectie.

Inhoudsopgave

De rol tussen bloeddruk, libido en erecties

Uw libido is gebaat bij een goede bloeddruk. Een te hoge bloeddruk kan ervoor zorgen dat u minder zin krijgt in seks. Een goede bloedsomloop zorgt er namelijk niet alleen voor dat het bloed naar de geslachtsorganen toe wordt gepompt, maar ook dat geslachtshormonen beter worden getransporteerd. Bij een te hoge bloeddruk kunnen de bloedvaten beschadigd raken. Hierdoor stroomt het bloed minder goed door de aderen, worden geslachtshormonen minder effectief vervoerd en vermindert de bloedtoevoer naar uw geslacht.

Vaak krijgt men bij een te hoge bloeddruk bloeddrukverlagende middelen voorgeschreven. Uw bloeddruk wordt hiervan lager – dat is fijn. Toch kan het zijn dat, ondanks dat u zich goed voelt, uw libido er niet op vooruit gaat en/of de erectiestoornis aanblijft. Hoe is dit mogelijk? Uw bloeddruk is nu toch juist weer goed? Het antwoord ligt in de bijwerkingen van de medicijnen zelf.

Uit onderzoek blijkt dat mannen met hoge bloeddruk tweemaal zo vaak last hebben van erectieproblemen als mannen met een normale bloeddruk. En helaas hebben bepaalde bloeddrukmedicijnen erectieproblemen als bijwerking – waardoor het probleem eerder erger wordt dan beter.

Bètablokkers: de bekendste boosdoener

Een verlaagd libido of erectieproblemen is een bekende bijwerking van bètablokkers. In lijstjes met ‘libido killers’ staan ze met stip in elke top tien. Maar niet alle bètablokkers zijn even erg.

Niet-selectieve bètablokkers: het grootste risico

De niet-selectieve bètablokkers – zoals propranolol, pindolol en sotalol – blokkeren zowel de bèta-1 als de bèta-2 receptoren in uw lichaam. Dit heeft een breed effect: de bloeddruk gaat omlaag, maar tegelijkertijd wordt de bloedtoevoer naar de penis verminderd. Bovendien kunnen deze middelen de hormonale balans verstoren, wat een negatief effect heeft op zowel uw zin in seks als op het vermogen om een erectie te krijgen en te behouden.

Selectieve bètablokkers: minder risico

De selectieve (cardioselectieve) bètablokkers – zoals metoprolol, atenolol en bisoprolol – richten zich specifiek op de bèta-1 receptoren in het hart. Het risico op erectieproblemen is hierbij kleiner, al komt het nog steeds voor. Interessant is dat uit onderzoek blijkt dat het weten dat erectieproblemen een bijwerking kúnnen zijn, al genoeg kan zijn om angst te veroorzaken – wat op zichzelf weer erectieproblemen kan geven.

Nebivolol: de gunstige uitzondering

Nebivolol neemt een bijzondere positie in onder de bètablokkers. Dit middel heeft naast het bloeddrukverlagend effect ook een vaatverwijdende werking, doordat het de afgifte van stikstofmonoxide (NO) stimuleert – hetzelfde mechanisme dat een rol speelt bij het krijgen van een erectie. Volgens recent wetenschappelijk onderzoek heeft nebivolol een neutraal tot zelfs licht gunstig effect op de erectie. Als u een bètablokker gebruikt en last heeft van erectieproblemen, kan het de moeite waard zijn om met uw arts te bespreken of nebivolol een alternatief voor u is.

Plastabletten (diuretica): onderschatte libidokillers

Diuretica, in de volksmond plastabletten genoemd, zijn de meest voorkomende oorzaak van erectieproblemen onder alle bloeddrukmedicijnen. Met name de thiazidediuretica verdienen aandacht. Let op de namen hebben wij ook niet zelf bedacht..

Thiaziden: hydrochloorthiazide en chloortalidon

Hydrochloorthiazide en chloortalidon zijn veelgebruikte plastabletten bij hoge bloeddruk. In de bekende TOMHS-studie (Treatment Of Mild Hypertension Study) bleek dat 17% van de mannen die chloortalidon gebruikten erectieproblemen ontwikkelden, tegenover slechts 8% in de placebogroep. Dat is meer dan het dubbele.

Spironolacton: dubbel problematisch

Een bijzonder geval is spironolacton. Dit middel werkt niet alleen vochtafdrijvend, maar blokkeert tevens de werking van testosteron. Dit zogenoemde anti-androgene effect kan leiden tot een verminderd libido, erectieproblemen en in sommige gevallen zelfs borstvorming bij mannen. Als u spironolacton gebruikt en last heeft van deze klachten, bespreek dan met uw arts of een alternatief zoals eplerenon mogelijk is.

Alternatieven met minder risico

ACE-remmers (zoals enalapril en lisinopril) en angiotensine-II-receptorblokkers of ARB’s (zoals losartan en valsartan) hebben over het algemeen een neutraal tot gunstig effect op de erectiefunctie. Voor mannen met hoge bloeddruk én erectieproblemen worden ARB’s door urologen dan ook vaak als beste keuze beschouwd.

Illustratie bij informatief artikel over medicijnen gids erect bij De Paarse Keizerin met medisch advies

Gebruikt u antidepressiva?

Antidepressiva, en met name SSRI’s zoals paroxetine, fluoxetine en sertraline, zijn een van de meest voorkomende oorzaken van erectieproblemen en verminderd libido. Minstens een derde van de mannen die SSRI’s gebruiken ervaart seksuele bijwerkingen. Over dit onderwerp hebben wij een uitgebreide, aparte gids geschreven met alternatieven en praktische adviezen.

Lees de antidepressiva gids

Cholesterolverlagers (statines)

Statines zoals atorvastatine (Lipitor) en simvastatine (Zocor) behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen ter wereld, zeker bij mannen boven de 50. Ze zijn essentieel voor het verlagen van het cholesterolgehalte en het voorkomen van hart- en vaatziekten. Maar er is een keerzijde.

Statines remmen de aanmaak van cholesterol, wat op zich goed is. Maar cholesterol is ook de grondstof voor de productie van testosteron. Onderzoek toont aan dat mannen die statines gebruiken een verhoogd risico hebben op erectieproblemen (OR 1,51 in vergelijkend onderzoek). Het verband is echter genuanceerd: dezelfde statines die het cholesterol verlagen, verbeteren ook de conditie van de bloedvaten – wat de erectie juist ten goede kan komen.

Als u statines gebruikt en erectieproblemen ervaart, hoeft u zeker niet in paniek te raken. Bespreek het met uw arts. Een lagere dosering of een ander type statine kan soms al een verschil maken. Stop in geen geval zelf met uw statines – de bescherming die ze bieden aan uw hart en bloedvaten is te belangrijk.

Prostaatmedicijnen: de stille toploper

Verrassend genoeg staan prostaatmedicijnen bovenaan de lijst van medicijnen met de meeste meldingen van erectiestoornissen in de Amerikaanse FDA-bijwerkingendatabase. Er zijn twee groepen die aandacht verdienen.

5-alfa-reductaseremmers: finasteride en dutasteride

Finasteride (Proscar) en dutasteride (Avodart) worden voorgeschreven bij een vergrote prostaat (BPH) en bij mannelijke kaalheid. Ze remmen de omzetting van testosteron naar dihydrotestosteron (DHT). De seksuele bijwerkingen – verminderd libido, erectieproblemen en ejaculatiestoornissen – kunnen aanzienlijk zijn. In de FDA-database waren 5-alfa-reductaseremmers verantwoordelijk voor 46% van alle ED-meldingen. Bij sommige mannen houden de klachten zelfs aan na het stoppen met het medicijn.

Alfa-blokkers: tamsulosine en doxazosine

Tamsulosine (Omnic) en doxazosine (Cardura) verbeteren de urineflow bij een vergrote prostaat door de spieren rond de blaashals te ontspannen. De erectiefunctie wordt hierbij meestal minder aangetast, maar ejaculatiestoornissen komen frequent voor – met name bij tamsulosine kan de zaadlozing uitblijven of terugvloeien naar de blaas.

Maagzuurremmers

Maagzuurremmers zijn er in verschillende soorten, en niet alle hebben dezelfde invloed op uw erectie.

Cimetidine: een bekende boosdoener

Cimetidine (Tagamet) is een oudere H2-receptorblokker die bekendstaat om zijn anti-androgene werking. Het middel kan de werking van testosteron blokkeren en het oestrogeenniveau verhogen, wat kan leiden tot verminderd libido, erectieproblemen en in zeldzame gevallen borstvorming bij mannen. Famotidine (Pepcidin) en andere H2-blokkers hebben dit probleem in mindere mate.

De nieuwere protonpompremmers (PPI’s) zoals omeprazol en pantoprazol – die tegenwoordig veel vaker worden voorgeschreven – hebben over het algemeen geen directe invloed op de erectiefunctie. Als u cimetidine gebruikt en seksuele klachten ervaart, is overstappen naar een PPI vaak een eenvoudige oplossing.

Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s)

Pijnstillers zoals diclofenac, ibuprofen en naproxen worden veel gebruikt bij gewrichtsklachten, rugpijn en artrose – aandoeningen die juist bij de 50-plussers veel voorkomen. Bij incidenteel gebruik is er weinig aan de hand, maar bij chronisch gebruik kunnen NSAID’s de hormonale balans verstoren.

NSAID’s remmen het enzym cyclooxygenase, wat niet alleen pijn en ontsteking vermindert, maar ook invloed kan hebben op de productie van geslachtshormonen. Bovendien kunnen ze de bloeddruk verhogen en de werking van bloeddrukmedicijnen verminderen – waardoor uw arts de dosis van uw bloeddrukmiddel mogelijk moet verhogen, wat het probleem kan verergeren.

Gebruikt u dagelijks pijnstillers en ervaart u erectieproblemen? Bespreek met uw arts of een ander type pijnstilling – zoals paracetamol of fysiotherapie – een optie is.

Wat kunt u doen? En wat vooral niet

Als u vermoedt dat uw medicijnen bijdragen aan uw erectieproblemen of verlaagd libido, zijn er een aantal stappen die u kunt nemen:

Pak de bijsluiters erbij. Lees de bijwerkingen van al uw medicijnen na. Staat er ‘impotentie’, ‘erectiestoornis’, ‘seksuele disfunctie’ of ‘verminderd libido’ bij? Dan kan het medicijn een rol spelen.

Houd een dagboek bij. Noteer wanneer u met een medicijn bent begonnen en wanneer de klachten zijn ontstaan. Dit helpt uw arts enorm bij het leggen van het verband.

Bespreek het met uw huisarts. Veel mannen vinden het gênant om met erectieproblemen naar de dokter te gaan. Bedenk dan het volgende: bijna de helft van de mannen met een te hoge bloeddruk heeft last van dezelfde problemen. U bent echt niet de enige. Uw arts kan kijken of een andere dosering of een vervangend medicijn met minder bijwerkingen beter bij u past.

Vraag naar erectievriendelijke alternatieven. Bij bloeddrukmedicatie zijn ACE-remmers en ARB’s over het algemeen de meest erectievriendelijke opties. Bij bètablokkers kan nebivolol een beter alternatief zijn. Bij prostaatklachten zijn alfa-blokkers milder dan 5-alfa-reductaseremmers.

Belangrijk: breng nooit op eigen houtje veranderingen aan in uw medicijngebruik. De medicijnen heeft u niet voor niets voorgeschreven gekregen. Laat het aan de professional over om te oordelen over de juiste dosis. Het zelf stoppen of verminderen van medicijnen kan ernstige gezondheidsgevolgen hebben.

Wanneer uw arts de dosis heeft aangepast of u een ander medicijn heeft voorgeschreven, zult u vaak zien dat het libido gauw weer toeneemt. Een goed seksleven is dan weer heel goed voor de bloedsomloop – twee vliegen in één klap dus.

Overzicht: medicijnen met invloed op erectie en libido

CategorieVoorbeeldenRisico op EDTip
Bètablokkers (niet-selectief)propranolol, sotalol, pindololHoogVraag arts naar nebivolol
Bètablokkers (selectief)metoprolol, atenolol, bisoprololMatigNebivolol als alternatief
Thiazidediureticahydrochloorthiazide, chloortalidonHoogACE-remmer of ARB als alternatief
SpironolactonspironolactonHoog (anti-androgeen)Eplerenon als alternatief
5-alfa-reductaseremmersfinasteride, dutasterideHoogBespreek alternatieven met uroloog
Alfa-blokkers (prostaat)tamsulosine, doxazosineLaag (ejaculatieproblemen)Milder dan 5-alfa-remmers
Statinesatorvastatine, simvastatineMatigNiet stoppen; bespreek dosering
Maagzuurremmers (H2)cimetidine, famotidineMatig (cimetidine hoog)Overstap naar PPI (omeprazol)
NSAID's (chronisch)diclofenac, ibuprofen, naproxenMatigParacetamol of fysiotherapie
ACE-remmers / ARB'senalapril, losartan, valsartanLaag (erectievriendelijk)Vaak beste keuze bij hypertensie + ED
Bètablokkers (niet-selectief)
Voorbeeldenpropranolol, sotalol, pindolol
RisicoHoog
TipVraag arts naar nebivolol
Bètablokkers (selectief)
Voorbeeldenmetoprolol, atenolol, bisoprolol
RisicoMatig
TipNebivolol als alternatief
Thiazidediuretica
Voorbeeldenhydrochloorthiazide, chloortalidon
RisicoHoog
TipACE-remmer of ARB als alternatief
Spironolacton
Voorbeeldenspironolacton
RisicoHoog (anti-androgeen)
TipEplerenon als alternatief
5-alfa-reductaseremmers
Voorbeeldenfinasteride, dutasteride
RisicoHoog
TipBespreek alternatieven met uroloog
Alfa-blokkers (prostaat)
Voorbeeldentamsulosine, doxazosine
RisicoLaag
TipMilder dan 5-alfa-remmers
Statines
Voorbeeldenatorvastatine, simvastatine
RisicoMatig
TipNiet stoppen; bespreek dosering
Maagzuurremmers (H2)
Voorbeeldencimetidine, famotidine
RisicoMatig
TipOverstap naar PPI (omeprazol)
NSAID's (chronisch)
Voorbeeldendiclofenac, ibuprofen, naproxen
RisicoMatig
TipParacetamol of fysiotherapie
ACE-remmers / ARB's
Voorbeeldenenalapril, losartan, valsartan
RisicoLaag (erectievriendelijk)
TipVaak beste keuze bij hypertensie + ED

Bronnen: Cureus review 2025, FDA FAERS database (2010-2020), TOMHS-studie, Tijdschrift voor Cardiologie, Farmacotherapeutisch Kompas

Veelgestelde Vragen

Kan mijn medicijn erectieproblemen veroorzaken?

Ja, naar schatting wordt 25% van alle erectiestoornissen mede veroorzaakt door medicijngebruik. Bloeddrukmedicijnen, prostaatmedicijnen, cholesterolverlagers, maagzuurremmers en pijnstillers kunnen allemaal invloed hebben op uw erectie en libido.

Welke bloeddrukmedicijnen geven de meeste erectieproblemen?

Thiazidediuretica zoals hydrochloorthiazide en chloortalidon zijn de meest voorkomende oorzaak, gevolgd door niet-selectieve bètablokkers zoals propranolol en sotalol. ACE-remmers en ARB's hebben juist een neutraal tot gunstig effect.

Is nebivolol beter voor mijn erectie dan andere bètablokkers?

Ja, uit onderzoek blijkt dat nebivolol een neutraal tot licht gunstig effect heeft op de erectiefunctie, in tegenstelling tot andere bètablokkers. Dit komt door het vaatverwijdende effect via stikstofmonoxide. Bespreek met uw arts of nebivolol een optie is.

Mag ik zelf stoppen met mijn medicijnen als ik erectieproblemen krijg?

Nee, stop nooit op eigen houtje met voorgeschreven medicijnen. Dit kan ernstige gezondheidsgevolgen hebben, vooral bij bloeddrukmedicatie. Bespreek uw klachten altijd eerst met uw huisarts, die kan beoordelen of een ander medicijn of een andere dosering mogelijk is.

Kan finasteride tegen prostaatvergroting erectieproblemen geven?

Ja, finasteride en dutasteride staan bovenaan de lijst van medicijnen met de meeste meldingen van erectiestoornissen. Bij sommige mannen houden de klachten zelfs aan na het stoppen. Bespreek met uw uroloog of een alfa-blokker een alternatief kan zijn.

Kunnen pijnstillers zoals ibuprofen erectieproblemen geven?

Bij incidenteel gebruik is het risico klein. Maar bij dagelijks of langdurig gebruik van NSAID's zoals diclofenac, ibuprofen of naproxen kan de hormonale balans verstoord raken. Bovendien kunnen NSAID's de bloeddruk verhogen, wat het probleem kan verergeren.

Welke medicijnen zijn het meest erectievriendelijk bij hoge bloeddruk?

ACE-remmers zoals enalapril en lisinopril, en ARB's zoals losartan en valsartan hebben over het algemeen een neutraal tot gunstig effect op de erectiefunctie. Voor mannen met hoge bloeddruk én erectieproblemen worden deze middelen vaak als beste keuze beschouwd.

Gerelateerde artikelen

Place comment

Note: Comments must be approved before they are published.